Dorp Usselo
Over Usselo
Welkom in Usselo
Usselo is een klein dorp in het buitengebied van Enschede. Het ligt ten westen van de stad, midden tussen velden, akkers en zandwegen. Het dorp heeft ongeveer 1500 inwoners en hoort bij de stadsdelen West en Zuidwest van de gemeente Enschede.
De dorpskern
Hier vind je het nieuwe dorpsplein, dat een paar jaar geleden is aangelegd. Het is een fijne plek voor ontmoetingen, activiteiten, horeca en kleine evenementen. Het plein past helemaal bij de dorpse sfeer van Usselo.
Een kransesdorp
Usselo is een kransendorp. Dat betekent dat de boerderijen in een grote ronde kring liggen om de Usseler Es, een hoger gelegen akker. Deze eeuwenoude structuur zie je nog altijd terug in het landschap.
Het Moosland
Vroeger werd Usselo het ‘Moosland’ genoemd. De inwoners heetten de Moosbelge.
Moos is Twents voor boerenkool, een knipoog naar het boerenleven dat hier altijd centraal stond.
Buurtkring Usselo
Buurtkring Usselo is het hart van het dorp. Deze groep vrijwilligers organiseert activiteiten, ondersteunt bewoners en zet zich in voor de leefbaarheid van Usselo. Zij zorgen ervoor dat het dorp verbonden blijft en dat de belangen van inwoners worden vertegenwoordigd bij de gemeente Enschede.
Natuur en rust
Usselo ligt in een open en groen gebied. Je vindt hier:
wandel- en fietspaden
oude boerderijen
rust en ruimte
prachtige flora en fauna
Recreatiepark Het Rutbeek
Voor inwoners
Usselo is een prachtige plek om te wonen en ook een veilige plek om kinderen te laten opgroeien. Er zijn faciliteiten als een dorpsplein, horeca, verenigingsgebouw, basisschool, kinderopvang en veel mogelijkheden om te wandelen, fietsen, sporten en te spelen. De dorpsgemeenschap kijkt naar elkaar om.
Dicht bij de stad
Hoewel Usselo landelijk ligt, ben je binnen enkele minuten in Enschede. Met de fiets of auto bereik je snel winkels, sportclubs en het station. Het beste van beiden: rust én alle voorzieningen dichtbij.
Grenzen van Usselo
Usselo en Boekelo
De grens met Boekelo volgt grotendeels de Broekheurnerbeek, die langs sportpark De Zweede en het Teesinkbos loopt. In het zuiden sluit de grens aan op de Teesinklandenweg en in het noorden achter de huizen aan de Winterhaarweg.
Usselo en Twekkelo
Tussen Usselo en Twekkelo ligt de Windmolenweg. Hier liggen onder andere De Marssteden en natuurbegraafplaats Christinalust. Via de kruising bij de Auke Vleerstraat loopt de grens richting de Usselerhalte.
Usselo en Enschede
De grens met Enschede loopt langs het industrieterrein Josink Es, de wijken ’t Zwering, Ruwenbos en de Helmerhoek. Daarna gaat de grens via de Afinkstraat en de Elferinkshoekweg naar de Achterhofweg en steekt bij de Haaksbergerstraat over richting de Usselerrondweg.
Usselo en Broekheurne
Aan deze kant vormt de Hegebeekweg de grens. De lijn loopt via de Leppeweg en achter camping Ostana door naar de Oude Buurserdijk.
Usselo en Rutbeek
Vanaf de Oude Buurserdijk loopt de grens noordwaarts langs het Zonnebeekbos tot aan de Haaksbergerstraat. Daarna gaat de grens via de Baltinkweg terug richting Boekelo.
Kaartje
Op het kaartje zijn de grenzen van Usselo met rode lijnen aangegeven. Woont u binnen deze lijnen? Dan woont u in Usselo!
De geschiedenis van Usselo
Geschiedenis van Usselo- Een reis door het dorp en door de tijd.
± 15.000 v.Chr. – Koud, kaal landschap. Zandstormen vormen dikke lagen zand.
± 13.000 v.Chr. – Laag van Usselo – Bos- en veenbranden laten een zwarte laag achter. Steentijdjagers leven in het gebied.
ca. 900 n.Chr. Op de Usseler Es staat een boerderij. De oude Germaanse Helweg loopt door het gebied.
ca. 1100 – Er ontstaan meerdere erven rond de es. Begin van het – kransesdorp.
1188 – De naam Oslo / Ossel / Usselo verschijnt voor het eerst in documenten.
1597 – Prins Maurits slaat zijn kamp op in Usselo.
1650 – De Marke Usselo wordt officieel genoemd; gemeenschappelijke gronden worden afgebakend.
1766 – Usselo krijgt een van de oudste markescholen. 1802 – Wissink’s Möl wordt gebouwd.
1844 – De Nederlands Hervormde kerk wordt opgeleverd. 1901 – Buurtkring Usselo wordt opgericht.
1906 – Huize Zonnebeek wordt gebouwd.
1935 – Usselo gaat over van gemeente Lonneker naar Enschede.
1944–1945 – Monument voor verzetsstrijders; kerk en pastorie raken zwaar beschadigd en worden herbouwd.
1946 – De Laag van Usselo wordt opnieuw ontdekt bij een zandafgraving.
De geschiedenis van Usselo
1970–1982 – Aanleg van recreatiegebied Het Rutbeek.
1990–1995 – Aanleg van de A35; Usselo wordt in tweeën gesplitst.
2004 – Nieuwe Grolsch-brouwerij opent in Usselo.
2013 – Monument Laag van Usselo wordt geplaatst.
2016–2018 – Nieuwe N18 wordt aangelegd en geopend.
2021–2022 – Vernieuwing van de dorpskern en opening van het dorpsplein. 2025 – Provincie besluit dat er voorlopig geen windturbines komen in Usselo.
Voorzieningen
Er zijn AED’s beschikbaar op de volgende locaties:
– Makelaardij Meerman – Usselerhofweg 1
– Vretberg 29
– Rosinkweg 51
– BSC Unisson – Boekelosestraat 275 (binnen/buiten?)
AED nodig? Bel altijd 112, zij kunnen je naar de dichtbij zijnde AED sturen.
Zelf burgerhulpverlener? Log dan in op www.hartslagnu.nl om AED’s bij jou in de buurt te zien.
In Usselo vind je volop voorzieningen die het dorpsleven prettiger, socialer en leefbaarder maken.
Bezienswaardigheden
Bezienswaardigheden die het dorp kenmerken
Wissink’s Möl - Historisch rijksmonument
Wissink’s Möl werd in 1802 gebouwd door boer J.H. Wissink. De molen was bedoeld voor het malen van rogge. Het is een zogeheten stenderkastmolen, een typisch Twents molentype.
Na 1900 raakte de molen in verval. In 1921 werd hij afgebroken en opgeslagen voor een toekomstig openluchtmuseum in Buurse. Dankzij jarenlang inzet van Usselose bewoners is de molen in 1981 teruggeplaatst op de oorspronkelijke plek aan de Helmerstraat. De molen is nu een rijksmonument en een herkenbaar icoon in het landschap. Je kunt de molen op woensdagmiddag en zaterdag bekijken. Ook zijn er zijn regelmatig molendagen.
De Usseler Es - Hart van het oude Usselo
De Usseler Es is een van de oudste en mooiste stukken landschap van Usselo. Het is een hoger gelegen akker die al meer dan duizend jaar wordt gebruikt. Rond deze es ontstond het dorp Usselo als kransesdorp: de boerderijen lagen in een grote kring om de akker heen. Dit patroon is nog steeds goed te zien.
Op de es stonden al rond 900 na Christus boerderijen. Door de eeuwen heen werd de es gebruikt voor akkerbouw, want de zandige grond warmde vroeg in het voorjaar op en was ideaal voor gewassen.
Ook loopt hier de oude Helweg, een Germaanse route die Enschede verbond met Wüllen in Duitsland. Een klein stuk van deze eeuwenoude weg is nog altijd zichtbaar.
De Usseler Es is een prachtig gebied om te wandelen en te ontdekken. Het open landschap, de historische erven en plekken, zoals het Mauritsbeumke, vertellen het verhaal van het vroegste Usselo.
Het Mauritsbeumke - Herinneringsplek op de Usseler Es
Op de Usseler Es ligt een kleine, bijzondere plek: het Mauritsbeumke. In Usselo ook bekend als het Vleesboske. Deze plek verwijst naar het jaar 1597, toen prins Maurits van Oranje met zijn leger een kamp opsloeg op de es tijdens zijn veldtocht in de Tachtigjarige Oorlog.
Om dat historische bezoek te herinneren, staat er nu een herdenkingsboom met een monumentje. Het Mauritsbeumke ligt midden in het oude essenlandschap en is voor veel Usseloërs een vertrouwd punt tijdens wandelingen.
Het is een rustige, vrij toegankelijke plek die je lopend of op de fiets kunt bezoeken.
De Laag van Usselo- Uniek stukje prehistorie
Op het terrein van Recreatiepark Het Rutbeek ligt een bijzonder aardkundig en archeologisch rijksmonument: de Laag van Usselo. Dit is een dunne, donkere laag in de bodem die zo’n 13.000 jaar geleden ontstond, aan het einde van de IJstijd.
In die tijd wisselden warme en koude perioden elkaar snel af. Bossen groeiden, maar door grote bosbranden kwam er houtskool in de grond terecht. Dat vormt de zwarte laag die vandaag de dag nog zichtbaar is.
In dezelfde periode leefden hier jagers en verzamelaars. Van hun tijdelijke kampementen zijn vuurstenen werktuigen teruggevonden, net onder de Laag van Usselo. Deze vondsten vertellen veel over het leven van de eerste mensen in dit gebied.
De Laag van Usselo is één van de bekendste archeologische bodemlagen van Nederland en is vrij te bezoeken.
Begraafplaats Usselo - Rust, historie en een bijzondere poort
De begraafplaats van Usselo bestaat sinds 1879, toen de eerste Usseloër — Hermannus Nijhuis — hier werd begraven. De plek ligt tegenover de oude kerk en maakt al lang deel uit van het dorpsleven.
Bijzonder is de monumentale toegangspoort, een neorococo-poort met mooie zandstenen details en bloemmotieven. De poort werd ooit per ongeluk op een schroothoop ontdekt en door Usseloërs teruggehaald. Sindsdien is het een beschermd stukje cultureel erfgoed.
Vandaag de dag wordt de begraafplaats beheerd door een stichting. Vrijwilligers zorgen voor het onderhoud, de begeleiding van nabestaanden en het zorgvuldig omgaan met oude graven. De begraafplaats lijkt klein van buiten, maar telt ongeveer 2500 graven en is een rustige, groene plek om eens te bezoeken.
Bermmonument verzetshelden
Herinnering aan Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl
Aan de Haaksbergerstraat (iets voorbij huisnummer 1006, richting Haaksbergen) staat een bermmonument ter nagedachtenis aan de Twentse verzetshelden Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl. Zij werden op 24 september 1944 op deze plek gefusilleerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het monument bestaat uit een zwerfkei met een plaquette en draagt de boodschap: “Opdat we nooit vergeten.”
Het monument werd op 2 oktober 2021 onthuld, in aanwezigheid van nabestaanden en inwoners. Tot de plaatsing aan de Haaksbergerstraat was het tijdelijk te zien in de tuin van het Verenigingsgebouw Usselo.
Dit monument houdt de geschiedenis levend en herinnert ons aan de moed van de verzetsmensen die zich inzetten voor onze vrijheid.
Meer informatie over Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl is te vinden via de Historische Kring Boekelo-Usselo-Twekkelo.
Activiteiten
Toeristisch Infopunt (TIP) – startpunt van je route
Bij het dorpsplein, naast Makelaardij Meerman en achter Hannink’s Dientje, vind je het Toeristisch Infopunt (TIP). Hier staat een groot bord met wandel- en fietsknooppunten, informatie over de omgeving en leuke weetjes over Usselo. De informatie is in meerdere talen, waaronder Twents.
Bij het TIP staan twee bankjes om even uit te rusten of je route te plannen. Daarnaast vind je er een Bike-repair servicepaal om banden op te pompen of kleine reparaties te doen.
Wandelen
In en rondom Usselo kun je heerlijk wandelen, hardlopen of nordic walken. Mooie plekken zijn onder andere:
Wandelpark Usselerstroom
Helmerbos/Landgoed De Helmer
Rond Het Rutbeek, met toegang tot de Laag van Usselo
Landgoed Zonnebeek, met aansluitend een Natura 2000-route
Een echt rondje Usselo via RouteYou
We hebben ook leuke wandelroutes in en rondom Usselo. Meer informatie > [link naar pagina met wandelingen]
Fietsen
Met het knooppuntennetwerk rondom Usselo kun je eenvoudig zelf mooie routes samenstellen. Gebruik hiervoor bijvoorbeeld:
www.routenetwerkentwente.nl
www.fietsnetwerktwente.nl
www.twente.planner.routemaker.nl
www.knooppunten.nl (inclusief Rustpunten)
Zwemmen & strand
In recreatieplas Het Rutbeek (betaald parkeren) kun je heerlijk zwemmen in natuurwater. Er zijn strandjes, ligweiden en speeltoestellen voor kinderen. Een fijne plek om te relaxen en te bewegen
Outdoor
Rondom Het Rutbeek kun je allerlei avontuurlijke activiteiten doen, zoals:
mountainbiken (route rondom Het Rutbeek)
survival en bushcraft
paintball en lasergame
klimbos
tuben, boogschieten en nog veel meer
Er zijn meerdere aanbieders waar je deze activiteiten kunt boeken.
Watersport
Voor wie graag het water op gaat:
- waterskiën en wakeboarden
- suppen
- windsurfen
- zeilen (bijv. in een Optimist)
Het Rutbeek is een geliefde plek voor zowel beginners als ervaren watersporters.
Skiën & snowboarden
Op de skiheuvel kun je het hele jaar door skiën en snowboarden op de oefenbaan. Boven op de heuvel ligt bovendien een prachtig uitkijkpunt over Het Rutbeek.
Paard- en ponyrijden
Ruiters kunnen terecht bij maneges in Usselo en omgeving. Ook met je eigen paard kun je prachtige ritten maken over de ruiterpaden rond het dorp.
Vissen
Langs de oost- en zuidzijde van Het Rutbeek kun je vissen op karper, baars, snoek en blankvoorn. Let op: een VISpas is verplicht. Liefhebbers van nachtvissen kunnen terecht bij het Rutbekerveld, een van de grootste betaalwateren van Nederland.
Overige activiteiten in en rond Usselo
Stoomtrein & museum
Tussen Boekelo en Haaksbergen rijdt een prachtige ouderwetse stoomtrein.
Bij het Museum Buurtspoorweg (MBS) ontdek je alles over de historie van locomotieven en spoorwegen. Leuk voor jong en oud.
Rondleiding brouwerij
Liefhebbers van bier kunnen een Grolsch Brouwerij Tour volgen in de moderne brouwerij die aan de rand van Usselo staat. Je ontdekt het brouwproces én mag natuurlijk proeven.
Spelen & ontdekken
Voor kinderen zijn er meerdere plekken om lekker te spelen:
het schoolplein van obs Molenbeek Usselo
het speelbos op Het Rutbeek
de natuurspeeltuin bij de Forelderij
Maisdoolhof in Buurse, alleen geopend in de zomer
Eten en drinken - De horeca op haar best
Restaurant
Geniet van de gastvrijheid en heerlijke gerechten bij Restaurant Bistro Hanninkshof.
Horeca
Ontspan bij het gezellige Hannink's Dientje
Lokale eetgelegenheden
Ontdek kleinschalige en lokale eetplekken met authentieke smaken.
Hannink’s Dientje
IJssalon, terras en een kleine streekwinkel met Twentse lekkernijen. Ideaal tijdens een wandeling of fietstocht.
Koffietuin De Vrolijke Taartjeshoek
In de zomer elke zondag open. Warme sfeer, huisgemaakte lekkernijen, speeltoestellen en een pony om te aaien.
Theetuin Usselo
Vanaf ca. april t/m september elke vrijdag en zondag geopend. Met zelfgebakken zoete én hartige hapjes, een rustige tuin en knus terras. Het bijbehorende Rustpunt met brocantewinkeltje is vaker geopend.
Bistro Hanninkshof
Sfeervol restaurant met terras en een heerlijke kaart.
Brasserie De Forelderij
Gezellig terras onder de bomen, speeltuin voor de kinderen en een mooie ronde langs de vijver.
Strandtent bij Waterski Twente
Eten en drinken met uitzicht op de waterskiërs.
De Bonte Bistro (Vallei 53)
Gezellig plekje bij de skiheuvel van Het Rutbeek.
Boekelo
In het naastgelegen dorp vind je diverse leuke restaurants en terrassen.
Overnachtingsmogelijkheden
B&B’s
Usselo heeft verrassend veel fijne plekken om te overnachten, van knusse B&B’s tot natuurcampings en tiny houses. Een warm welkom midden in het Twentse landschap.
- De Eggelmors – Rustige B&B naast Het Rutbeek, aan het Trekvogelpad.
- De Oale Zessprong – Sfeervolle B&B met theetuin.
- B&B Mooi in Usselo – In de dorpskern, veel privacy en een rustige sfeer. Bek’n Schop – Knusse plek met twee slaapkamers en een keuken.
- De Koepel Enschede – Bijzondere locatie waar schrijver Willem Wilmink in zijn jeugd woonde.
- De Lariks -Met een ruim dakterras dat uit de slaapkamer bereikbaar is.
- -Erve Kleef -Overnachten met uitzicht op Wissink’s Möl.
- Het Boshuisje – Van alle gemakken voorzien: keuken, koelkast en gratis wifi.
- Tiny House ’t Heidehoes – Knus chalet met keukentje en wifi. Yoga mogelijk in de naastgelegen yurt.
- Appartement De Voshaar – Erve Moat Frederik – Met tuin, terras en barbecue op een sfeervol boerenerf.
- Brookhuisje – Pittoresk en landelijk gelegen — ideaal voor natuurliefhebbers.
- B&B De Gagel – Authentiek zelfgebouwd houten huis, met hout uit eigen bos.
- De Muske – Boerenappartementen, ook geschikt voor families en vriendengroepen.
Kamperen
- Camping Twente – Ruime plekken en ook safaritenten voor 5 personen.
- Camping Bek’n Schop – SVR-camping met rustige sfeer, geliefd bij wandelaars en fietsers.
- Camping ’t Kippeboertje – Gezellige camping met activiteiten zoals viswedstrijden en barbecues.
- Camping De Buytenplaats – Met buitenzwembad, peuterbad en een enthousiast animatieteam.
- Camping Ostana – Rustige en vriendelijke naturistencamping.
Boodschappen
Boodschappen doen in en rondom het dorp
In Usselo kun je veel boodschappen gewoon dichtbij huis doen. Vers, lokaal en met een glimlach, zo hoef je het dorp bijna niet uit. Hieronder vind je een handig overzicht van de verkooppunten in en rond Usselo.
- Boerderijwinkel ’t Kippeboertje – Kipproducten, BBQ-pakketten, warme en koude buffetten, snacks en gourmetschotels.
- Bosbessenkwekerij La Française – Onbespoten bosbessen, jams, sauzen, sappen, honing én biologische groenten en vlees. In het seizoen (juli–augustus) kun je zelf bosbessen plukken aan de Kwekkeboomweg.
- De Forelderij – Groenten, fruit en bloemen van het seizoen. Je kunt ook zelf oogsten. Streekwinkel Hannink’s Dientje – Twentse streekproducten, vers fruit en groente, kaas, vlees, noten, wijn, zoetwaren. Ook schepijs, lunchgerechten en koffie met gebak.
- ’t Melkhuuske – Verse rauwe koemelk uit de tap, flessen verkrijgbaar.
- De Nieuwe Melkboer – Plantaardige sojayoghurt uit Twente. Verkrijgbaar bij Hannink’s Dientje en La Française.
- Vlees van Weldink – Rund- en varkensvlees, BBQ-pakketten en gourmetschotels.
- ’t Pompoenhöfke / De Twentse Zoete Aardappel – Pompoenen (najaar), zoete aardappelen en sierkalebassen.
- Wissink’s Möl (molenwinkeltje) – (Bio) tarwemeel, bloem, pannenkoekenmix, cakemixen.
- Blije Bloemen Usselo – Vrolijke dahlia’s in vele soorten en kleuren. Verkoop vanaf juli.
- Dianne’s Honing – Honing van eigen bijenvolken. Verkoop vanaf juli.
Praktische informatie
Loket gemeente Enschede – Voor allerlei regelzaken en hulp: 053 – 481 78 00.
AED’s – In Usselo hangen op drie plekken AED’s die dag en nacht beschikbaar zijn.
Usselerhofweg 1, bij Makelaardij Meerman/dorpsplein
Vretberg 29, aan de oostkant van Usselo.
Rosinkweg 51, aan de zuidkant van het dorp.
Wijkagent: Mehmet Kemalogu – Elke dinsdagmiddag spreekuur in de Huiskamer van het Dorp Boekelo, Jan van Elburgstraat 111.
