Bezienswaardigheden
Wissink’s Möl - Historisch rijksmonument
Wissink’s Möl werd in 1802 gebouwd door boer J.H. Wissink. De molen was bedoeld voor het malen van rogge. Het is een zogeheten stenderkastmolen, een typisch Twents molentype.
Na 1900 raakte de molen in verval. In 1921 werd hij afgebroken en opgeslagen voor een toekomstig openluchtmuseum in Buurse. Dankzij jarenlang inzet van Usselose bewoners is de molen in 1981 teruggeplaatst op de oorspronkelijke plek aan de Helmerstraat. De molen is nu een rijksmonument en een herkenbaar icoon in het landschap. Je kunt de molen op woensdagmiddag en zaterdag bekijken. Ook zijn er zijn regelmatig molendagen.
De Usseler Es - Hart van het oude Usselo
De Usseler Es is een van de oudste en mooiste stukken landschap van Usselo. Het is een hoger gelegen akker die al meer dan duizend jaar wordt gebruikt. Rond deze es ontstond het dorp Usselo als kransesdorp: de boerderijen lagen in een grote kring om de akker heen. Dit patroon is nog steeds goed te zien.
Op de es stonden al rond 900 na Christus boerderijen. Door de eeuwen heen werd de es gebruikt voor akkerbouw, want de zandige grond warmde vroeg in het voorjaar op en was ideaal voor gewassen.
Ook loopt hier de oude Helweg, een Germaanse route die Enschede verbond met Wüllen in Duitsland. Een klein stuk van deze eeuwenoude weg is nog altijd zichtbaar.
De Usseler Es is een prachtig gebied om te wandelen en te ontdekken. Het open landschap, de historische erven en plekken, zoals het Mauritsbeumke, vertellen het verhaal van het vroegste Usselo.
Het Mauritsbeumke - Herinneringsplek op de Usseler Es
Op de Usseler Es ligt een kleine, bijzondere plek: het Mauritsbeumke. In Usselo ook bekend als het Vleesboske. Deze plek verwijst naar het jaar 1597, toen prins Maurits van Oranje met zijn leger een kamp opsloeg op de es tijdens zijn veldtocht in de Tachtigjarige Oorlog.
Om dat historische bezoek te herinneren, staat er nu een herdenkingsboom met een monumentje. Het Mauritsbeumke ligt midden in het oude essenlandschap en is voor veel Usseloërs een vertrouwd punt tijdens wandelingen.
Het is een rustige, vrij toegankelijke plek die je lopend of op de fiets kunt bezoeken.
De Laag van Usselo- Uniek stukje prehistorie
Op het terrein van Recreatiepark Het Rutbeek ligt een bijzonder aardkundig en archeologisch rijksmonument: de Laag van Usselo. Dit is een dunne, donkere laag in de bodem die zo’n 13.000 jaar geleden ontstond, aan het einde van de IJstijd.
In die tijd wisselden warme en koude perioden elkaar snel af. Bossen groeiden, maar door grote bosbranden kwam er houtskool in de grond terecht. Dat vormt de zwarte laag die vandaag de dag nog zichtbaar is.
In dezelfde periode leefden hier jagers en verzamelaars. Van hun tijdelijke kampementen zijn vuurstenen werktuigen teruggevonden, net onder de Laag van Usselo. Deze vondsten vertellen veel over het leven van de eerste mensen in dit gebied.
De Laag van Usselo is één van de bekendste archeologische bodemlagen van Nederland en is vrij te bezoeken.
Begraafplaats Usselo - Rust, historie en een bijzondere poort
De begraafplaats van Usselo bestaat sinds 1879, toen de eerste Usseloër — Hermannus Nijhuis — hier werd begraven. De plek ligt tegenover de oude kerk en maakt al lang deel uit van het dorpsleven.
Bijzonder is de monumentale toegangspoort, een neorococo-poort met mooie zandstenen details en bloemmotieven. De poort werd ooit per ongeluk op een schroothoop ontdekt en door Usseloërs teruggehaald. Sindsdien is het een beschermd stukje cultureel erfgoed.
Vandaag de dag wordt de begraafplaats beheerd door een stichting. Vrijwilligers zorgen voor het onderhoud, de begeleiding van nabestaanden en het zorgvuldig omgaan met oude graven. De begraafplaats lijkt klein van buiten, maar telt ongeveer 2500 graven en is een rustige, groene plek om eens te bezoeken.
Bermmonument verzetshelden
Herinnering aan Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl
Aan de Haaksbergerstraat (iets voorbij huisnummer 1006, richting Haaksbergen) staat een bermmonument ter nagedachtenis aan de Twentse verzetshelden Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl. Zij werden op 24 september 1944 op deze plek gefusilleerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het monument bestaat uit een zwerfkei met een plaquette en draagt de boodschap: “Opdat we nooit vergeten.”
Het monument werd op 2 oktober 2021 onthuld, in aanwezigheid van nabestaanden en inwoners. Tot de plaatsing aan de Haaksbergerstraat was het tijdelijk te zien in de tuin van het Verenigingsgebouw Usselo.
Dit monument houdt de geschiedenis levend en herinnert ons aan de moed van de verzetsmensen die zich inzetten voor onze vrijheid.
Meer informatie over Johannes ter Horst en Roelof Blokzijl is te vinden via de Historische Kring Boekelo-Usselo-Twekkelo.
