De geschiedenis van Usselo
Geschiedenis van Usselo- Een reis door het dorp en door de tijd
± 15.000 v.Chr. – Koud, kaal landschap. Zandstormen vormen dikke lagen zand.
± 13.000 v.Chr. – Laag van Usselo – Bos- en veenbranden laten een zwarte laag achter. Steentijdjagers leven in het gebied.
ca. 900 n.Chr. Op de Usseler Es staat een boerderij. De oude Germaanse Helweg loopt door het gebied.
ca. 1100 – Er ontstaan meerdere erven rond de es. Begin van het – kransesdorp.
1188 – De naam Oslo / Ossel / Usselo verschijnt voor het eerst in documenten.
1597 – Prins Maurits slaat zijn kamp op in Usselo.
1650 – De Marke Usselo wordt officieel genoemd; gemeenschappelijke gronden worden afgebakend.
1766 – Usselo krijgt een van de oudste markescholen. 1802 – Wissink’s Möl wordt gebouwd.
1844 – De Nederlands Hervormde kerk wordt opgeleverd. 1901 – Buurtkring Usselo wordt opgericht.
1906 – Huize Zonnebeek wordt gebouwd.
1935 – Usselo gaat over van gemeente Lonneker naar Enschede.
1944–1945 – Monument voor verzetsstrijders; kerk en pastorie raken zwaar beschadigd en worden herbouwd.
1946 – De Laag van Usselo wordt opnieuw ontdekt bij een zandafgraving.
1970–1982 – Aanleg van recreatiegebied Het Rutbeek.
1990–1995 – Aanleg van de A35; Usselo wordt in tweeën gesplitst.
2004 – Nieuwe Grolsch-brouwerij opent in Usselo.
2013 – Monument Laag van Usselo wordt geplaatst.
2016–2018 – Nieuwe N18 wordt aangelegd en geopend.
2021–2022 – Vernieuwing van de dorpskern en opening van het dorpsplein. 2025 – Provincie besluit dat er voorlopig geen
windturbines komen in Usselo.
ca. 15.000 v.Chr. : Het gebied rond Usselo was zeer koud en bijna zonder begroeiing. Zandstormen vormden dikke lagen zand
en schuurden de ondergrond vrij.
ca. 13.000 v.Chr. – De Laag van Usselo: In een warmere periode groeiden berken- en dennenbossen. Grote bos- en
veenbranden lieten een zwarte laag achter: de bekende Laag van Usselo. In deze tijd leefden hier steentijdjagers van de
Federmessercultuur, die jaagden, visten en planten verzamelden.
Eerste bewoning
ca. 900 n.Chr.: Op de Usseler Es stond al een boerderij. Door de es liep de oude Germaanse weg Helweg, die Enschede
verbond met Wüllen in Duitsland. De Tubanters, het volk waar Twente zijn naam aan ontleent, leefden in dit gebied.
ca. 1100: Er ontstaan meerdere erven rondom de es. De boerderijen vormen samen een buurschap met gemeenschappelijke
gronden voor bijvoorbeeld houtkap en vee. Sommige erven bestaan nog steeds, zoals Erve Könnink en Erve De Helmer.
De naam Usselo
1188: De plaats wordt voor het eerst genoemd als Oslo. Os verwijst naar een aan een Germaanse god gewijde open plek in
het bos. In Twente wordt nog steeds gesproken van Ossel.
1500–1700: oorlog en marke
1597: Prins Maurits bivakkeert met zijn leger op de Usseler Es. Ter herinnering staat daar nu het monument Het
Mauritsbeumke.
ca. 1580: De Spaanse troepen in Enschede maken plundertochten in de regio. Bernardo Carneago, een Italiaanse soldaat in
Spaanse dienst, woont 50 jaar op de Usseler Es. In het weiland zijn resten gevonden van zijn boerderij, de Borch.
1650: De Marke Usselo wordt officieel genoemd. De gemene gronden worden afgebakend en de boeren krijgen meer
zekerheid. De meeste boeren zijn pachter of leenhorig.
1700–1900: school, molen en groei
1766: Usselo krijgt een eigen school, één van de oudste markescholen. Het huidige
schoolgebouw aan de Lammerinkweg is het vierde gebouw in de geschiedenis.
ca. 1800: De marke telt meer dan 1.000 inwoners. Usselo heeft een smidse, bakker, dorpswinkel en een tolhuis. Met tolgeld
werd de oude N18 aangelegd.
1802: Wissink’s Möl, een roggemolen, wordt gebouwd. Na verval in de 20e eeuw wordt de molen in 1981 herplaatst op de
oorspronkelijke locatie.
1844: De Nederlands Hervormde kerk wordt opgeleverd. 1900–1950: Buurtkring, Zonnebeek en oorlog
1901: Buurtkring Usselo wordt opgericht. Ooit bedoeld als voorlichtingsorgaan voor boeren, nu de officiële vertegenwoordiging
van Usselo richting de gemeente.
1906: Huize Zonnebeek wordt gebouwd door textielfabrikant Bernard van Heek en zijn vrouw Edwina Burr Ewing. Het
omringende landgoed is vrij toegankelijk.
1935: De gemeente Lonneker wordt opgeheven; Usselo komt onder Enschede te vallen.
1944–1945: Aan de Haaksbergerstraat worden twee verzetsstrijders gevonden; er staat nu een monument. De kerk en pastorie
raken zwaar beschadigd in de oorlog en worden na 1945 opnieuw opgebouwd.
1946: Bij een zandafgraving wordt de beroemde Laag van Usselo opnieuw ontdekt.
Recente geschiedenis
1970–1982: Aanleg van recreatiegebied Het Rutbeek.
1990–1995: Bouw van de A35, waardoor Usselo in tweeën werd gedeeld. 2004: De nieuwe Grolsch-brouwerij opent in Usselo.
2013: Het monument Laag van Usselo wordt geplaatst: een betonnen sculptuur in de vorm van een zwerfkei.
2016–2018: Aanleg en opening van de nieuwe N18.
2019: De oude N18 wordt afgewaardeerd en overgedragen aan de gemeente Enschede.
2021–2022: De dorpskern wordt vernieuwd. Oude klinkers worden hergebruikt en het nieuwe dorpsplein wordt geopend.
2025: Provincie Overijssel besluit dat er in Usselo voorlopig geen windturbines komen.